Spring naar inhoud

De Rabobank keert jaarlijks een deel van de winst uit aan maatschappelijke instellingen. Leden van de bank bepalen tijdens een online verkiezing hoeveel geld er aan de deelnemende organisaties wordt uitbetaald. Hoe meer stemmen, hoe groter het bedrag is dat wordt uitbetaald aan de organisatie. Wij doen dit jaar mee aan Rabo ClubSupport! En elke stem is geld waard. Kunnen wij rekenen op die van u / jou? Kijk dan snel op Rabobank.nl/clubsupport

Stemmen vóór 25 oktober 2020
Per persoon mogen 5 stemmen worden uitgebracht; je mag ook dit jaar twee stemmen op de Historische Vereniging Annen uitbrengen. Stemmen kan tot 25 oktober 2020.

Hoe kun je stemmen?
Door in te loggen in de Rabobank app of op de website van de Rabobank en via ’Zelf regelen’ en vervolgens ’Mijn Lidmaatschap’ kan je klikken op Rabo ClubSupport. Let op: dit jaar krijg je géén stemcode, zoals in voorgaande jaren.
Hoe werkt het stemmen in de app?
Log in en ga via 'Zelf regelen' naar 'Lidmaatschap’ en druk daarna op de knop 'ClubSupport'.
Druk op 'Selecteer je favoriete clubs' om vervolgens naar de deelnemers te gaan.
Kies minimaal drie en maximaal vijf clubs en druk dan op 'Stap 2'.
Verdeel vijf stemmen over de door jouw gekozen clubs.
Druk daarna op 'Stemmen indienen' om je stem uit te brengen.

Hopelijk mogen we op je stem rekenen!

Van de redactie

Na twee speciale nummers gewijd aan het thema ’75 Jaar Vrijheid’, hebben we nu weer een normaal nummer van de Toen gemaakt in deze toch wel abnormale tijden. Abnormaal omdat we in de achter ons liggende zomer de langste hittegolf hebben beleefd die we ooit gekend hebben! Maar ook abnormaal door de corona pandemie die ons normale leven aardig in de war heeft gestuurd. Maar uit artikelen, die we in de Toen hebben kunnen lezen, weten we dat dit niet de eerste pandemie is die het leven in Annen zwaar treft. Ruim honderd jaar geleden heeft de Spaanse griep hier erg huisgehouden met als resultaat dat er in die tijd in Annen vele mensen zijn overleden1. Gelukkig zijn hier -in tegenstelling tot andere plaatsen in Nederland- nu maar weinig mensen getroffen door het covid-19 virus. Maar toch moeten wij ons ook aan de beperkende maatregelen houden.

Maar deze maatregelen hoeven voor u helemaal geen beperking te zijn om -desnoods op anderhalve meter afstand- deze uitgave van de Toen door te nemen. Sterker nog, dit is in deze tijd zelfs een heel verantwoorde manier om de tijd gezond door te komen. De redactie hoopt dan ook dat de inhoud van dit nummer u daarbij veel leesplezier oplevert.

Wat voor verhalen kunt u het nieuwe nummer lezen? Het eerste artikel beschrijft de geschiedenis van het schildersbedrijf van de familie Reitsema. Daarna wordt de nodige aandacht besteed aan de markestenen van de boermarke van Annen die eeuwenlang de grenzen ervan hebben aangegeven. Deze stenen hebben daarom bijzondere cultuurhistorische waarden. Het is de bedoeling om deze markestenen van de boermarke van Annen -in samenwerking met andere organisaties- opnieuw de markante plaatsen te geven die ze verdienen.

Met de foto op de middenpagina’s wordt u weer uitgedaagd om aan ons door te geven wie er op de afbeelding te zien zijn.

Verder bevat dit nummer twee korte artikelen. Het eerste verhaal vertelt ons de geschiedenis van een vrouw die een aantal mannen te slim af was. In het tweede korte artikel wordt beschreven, dat arme mensen vroeger bij een begrafenis konden kiezen voor een goedkopere vorm van een ‘zwart laken’ dan meer vermogende overledenen. Het zwart laken werd als drapering over de lijkkist gelegd.

De familie Dekker werd in het jaar 1971 opgeschrikt door het afbranden van de schuur bij hun toenmalige boerderij aan de Kruisstraat. Geert Dekker -toen nog een middelbaar scholier- beschrijft zijn herinnering aan deze aangrijpende gebeurtenis.

Deze Toen wordt afgesloten met een levensbeschrijving van Juffrouw Smit, die in de periode van 1931-1946 als onderwijzeres werkte op de lagere school van Annen.

Zie hieronder het voorwoord van onze redactie over het zojuist uitgebrachte tijdschrift

Ook deze uitgave van TOEN staat vrijwel volledig in het teken van ’75 jaar vrijheid’. Richtte het maartnummer zich vooral op de gebeurtenissen, die zich tijdens de oorlog afspeelden, nu kijken we ook naar de periode juist na de bevrijding toen de wederopbouw op gang moest komen.
Bert Staats schreef een artikel over de gebeurtenissen die voorafgingen aan de bevrijding van Noord-Nederland en in dit verhaal staan ook de namen van de mensen uit Annen, die tijdens deze oorlogsperiode zijn gedood. Iedereen kent het fenomeen meikever als een insect, die rond deze tijd van het jaar opduikt. Maar het woord meikever heeft ook andere betekenissen. Geert Dekker zocht het uit. Na de bevrijding kwam de wederopbouw op gang en ook de bestuursstuctuur van de gemeente werd hersteld. In een artikel van Piet Kaan en Henk Veenhof leest u hoe dit in zijn werk ging. Geert Brands beschreef zijn beleving als kind van het ‘zödden steken’, die in die tijd als brandstof in de kachel gingen. Ook lezen we de herinneringen van Gezienus Rademaker van zijn activiteiten tijdens en kort na de oorlog in een samenvatting van Jan Huisman en Bert Staats. Irving A. Sketchley was één van de Canadese bevrijders, die direct na de feitelijke bevrijding lange tijd in Annen waren ingekwartierd. 40 jaar na dato kwam hij terug bij de familie Kah. Wie was deze soldaat? Roelof Eleveld beschreef zijn levensverhaal. Aan het slot komen we nog even terug op het nummer van December 2019.

Omdat dit jaar in heel Nederland aandacht wordt besteed aan 75 jarig bestaan van de bevrijding is ons kwartaalblad een speciale uitgave geworden. Zie het voorwoord:

Van de redactie,
Voor u ligt een speciale uitgave van de TOEN, het kwartaalblad van de Historische Vereniging Annen. Een speciale uitgave, die helemaal is gewijd aan het thema: ’75 jaar Vrijheid Aa en Hunze’. Een oproep in het najaar van 2019 om artikelen, verhalen, foto’s, etc. bij de redactie te melden, heeft veel opgeleverd. Zo veel zelfs dat we besloten hebben om een extra dik nummer te maken van 32 pagina’s. Bovendien kunnen we ook in het juninummer nog artikelen plaatsen die betrekking hebben op het thema ’75 jaar Vrijheid’.
Er is nog een reden om te spreken van een speciale uitgave: dit nummer wordt ‘huis aan huis’ in Annen verspreid! Dit is mogelijk dankzij een subsidie van de gemeente Aa en Hunze. Voor de Historische Vereniging een prachtige gelegenheid om zich aan alle inwoners van Annen te presenteren. Dit biedt ook een unieke mogelijkheid om iedereen die nog geen lid is van onze vereniging op te roepen om dit te worden. Dan ontvangt u in ieder geval het vervolgnummer in juni, maar daarna uiteraard ook onze gewone uitgaven!

Inhoudelijk is deze TOEN helemaal gevuld met gebeurtenissen uit de oorlogsjaren. Een nare periode uit de geschiedenis die ook in Annen zijn weerslag heeft gehad. We openen deze uitgave met een artikel van Bert Staats. Hij heeft veel onderzoek gedaan naar de gebeurtenissen uit de oorlogstijd in Annen. Met de komst van de Duitse bezetters besloten sommige mensen om de kant van de Duitsers te kiezen en lid te worden van de NSB. Het grootste deel van de Annenaren was echter niet gediend van de Duitse bezetters en sommigen besloten om zich actief te verzetten. Omdat de tegenstelling tussen deze beide uiterste opvattingen letterlijk om leven of dood ging, leidde dit ertoe dat er een breuk ontstond in de verhouding tussen de mensen van deze beide groepen. Tegenstellingen liepen hierbij soms dwars door families heen en het is duidelijk dat in 1945 met de bevrijding deze wonden niet opeens waren verdwenen. Sterker nog, tot op de dag van vandaag zijn de effecten van deze gebeurtenissen uit de oorlog nog merkbaar. In die zin zou je kunnen stellen, dat voor veel mensen het jaar 1945 nog niet echt als het jaar van de bevrijding werd ervaren.

Verder bevat deze TOEN verhalen, die in zijn totaliteit een goed beeld geven van alle facetten van het dagelijkse leven in deze oorlogsperiode. Zo lezen we dat Harmannus Klaas Westerhof als één van de eerste Nederlandse militairen is gesneuveld bij de Duitse inval. Om te ontkomen aan de verplichte tewerkstelling in Duitsland, besloten veel mannen om onderduiker te worden. Zo ook Tinus Klinkers en we lezen hoe het hem verging in die tijd.
Sommige mensen – zoals Lammert Venema- werden gedwongen om te werken voor de beruchte Organisatie TODT om bijvoorbeeld tankgrachten te graven. Door een noodlottig ongeval kwam hij om het leven.
De oorlog had ook zijn weerslag op bijvoorbeeld het verloop van een schoolreisje, dat nogal abrupt eindigde.
Hendrik Hommes werkte bijna twee jaar als ‘dwangarbeider’ in Duitsland en we lezen zijn ervaringen gedurende deze zware tijd.
Het laatste artikel beschrijft de herinneringen van twee Anner meisjes, die bij het begin van de oorlog zes jaar oud waren. We lezen, dat de dagelijkse omstandigheden voor de mensen steeds moeilijker werden, naar mate de oorlog langer duurde.
Kortom, deze speciale uitgave geeft een genuanceerd beeld van het leven van de bewoners van Annen in de jaren 1940-1945.

Tot slotte wil de Historische Vereniging en de redactie van TOEN de gemeente Aa en Hunze bedanken voor hun financiële ondersteuning, waardoor deze TOEN ‘huis aan huis’ in Annen kan worden verspreid.
Ook zijn wij dank verschuldigd aan Bert Staats voor zijn toestemming om illustraties te mogen gebruiken uit het boek ‘Annen 1940-1945’.

Bijschriften TOEN (15e Jaargang, nr. 1)

Omslagfoto:
Distributiebonnen, één van de meest gehate attributen uit de oorlog.
In de oorlog begon de voorziening van levensmiddelen en ook andere artikelen, zoals kleding, zeep, te stagneren. Veel producten gingen ‘op de bon’ en konden alleen tegen inlevering van distributiebonnen worden gekocht. Alleen personen met een geldig Persoonsbewijs konden een Distributiestamkaart krijgen. Hierdoor konden bijvoorbeeld ‘onderduikers’ geen distributiebonnen verkrijgen, een maatregel om hen van voedselvoorziening af te snijden. Verzetsmensen probeerden daarom om distributiekantoren te beroven en de buitgemaakte bonnen uit te delen aan mensen met onderduikers in huis

Pag. 3:
Het weekblad ‘Volk en Vaderland, de spreekbuis voor NSB-propaganda

Pag. 4:
Linksboven een (geanonimiseerde) lidmaatschapskaart van de NSB; rechtsboven een NSB-verkiezingsaffiche en midden onder het NSB-Insigne

Pag. 7:
Links: Izaäk Folkert Westrup, werkzaam op de gemeentesecretarie (na de oorlog gemeentesecretaris) en vermoedelijk leider van het verzet in deze omgeving
Rechts: Geert Joling was als gemeenteveldwachter actief in het verzet

Pag. 8:
Op de linker pagina: zittend in het midden Reinder Dijkema en rechts naast hem mevr. Van der Vaart in de tuin van haar huis ‘De Rietmuts’ op de Strubben 5 (rechter pagina). Beiden waren actief lid van de verzetsgroep Annen/Schipborg

Onderduiker Tinus:

Pag. 14:
Harmannus Klaas Westerhoff, staand als eerste van links. Rechterfoto: het na de oorlog postuum toegekende oorlogsherinneringskruis met gesp (rechtsonder)

Pag. 16:
Deze keer een bijzondere opgave. Op de foto, gemaakt op de Brink en waarschijnlijk al enige tijd na de bevrijding van Annen op 13 april. We zien vier Canadese militairen die op de grond zitten voor hun legervoertuigen. We denken niet dat onze lezers weten wie deze soldaten zijn. Maar we hebben ons oog laten vallen op het tussen deze Canadezen staande -voor de redactie onbekend- jongetje. Wij denken dat deze jongen afkomstig is uit Annen en onze vraag is dan ook: wie weet de naam van deze jongen? De foto is beschikbaar gesteld door Koos Kah.
Reacties graag naar Henk Mulder via: redactie@annentoen.nl of telefonisch: 0592 2316556

Spitten

Pag. 21:
Hendrik Hommes op circa 12 jarige leeftijd

Schriftelijk bevel van de Duitse bezetters aan alle mannen van 17 t/m 40 jaar om zich verplicht aan te melden voor de Arbeitseinsatz in Duitsland
Pag. 22:
Het Gasthaus, annex boerderij van Karl Stahl in Grosshansdorf (Schleswig-Holstein) waar Hendrik Hommes bijna twee jaar tewerk was gesteld

Pag. 24:

De twee hoofdpersonen en vriendinnen Geesje Mulder en Fennie Okken. Hierboven voor het huis van Hendrik Okken (Geesje met witte strik in het haar). Rechts de dames anno 2020 (Fennie zit hier links)

Pag. 25:
Rechts: de kruidenierszaak van Hendrik Okken aan de Kruisstraat. Onder: de manufacturenwinkel van Kah en de kruidenierswinkel van Lucas Mulder aan de Brink

Pag. 26:
Mevrouw (Tante Griet) Mulder voor haar kruidenierswinkel aan de Bartelaar

Pag.: 29
Zonder distributiebonnen geen voedsel, geen textiel, geen zeep, enzovoort. Omdat deze spullen schaars waren, lag het voor de hand om op een clandestiene manier aan distributiebonnen te komen of deze te vervalsen. Kruideniers moesten deze bonnen controleren en inzamelen bij verkoop van spullen. In deze rol konden ze hiermee sjoemelen, maar dat was zeker niet zonder risico en als je werd betrapt, kon je zwaar gestraft worden. Dit overkwam ook Lucas Mulder, kruidenier te Annen, zoals blijkt uit het verslag van de Economische Rechtbank uit Assen. Lucas Mulder was de vader van Geesje Mulder

Pag. 31:
Links: Linie Redeker, Hennie Nijborg en Kunie Kah (achter het stuur) in een Canadese jeep. Boven: twee Canadezen wandelen op de Zuidlaarderweg

Pag. 32:
De twee door de Canadezen vergeten beeldjes, nog steeds in bezit van Fennie

RTV/Dr heeft op haar website: drenthe.75jaarvrijheid.nl [1] verhalen over de oorlog en de bevrijding in Drenthe (overzichtelijk per regio, thema en periode gelanceerd.
In de agenda staat een overzicht van alle activiteiten die volgend jaar in Drenthe worden georganiseerd om te herdenken dat de Tweede Wereldoorlog 75 jaar geleden is beëindigd en dat we sindsdien in vrijheid leven.
De website is onderdeel van 75jaarvrijheid.nl [2], waarop alle informatie per provincie is terug te vinden. Dit platform is ontstaan in samenwerking met het Vfonds en het Nationaal; Comité 4 en 5 mei.

VERHALEN OVER BEZETTING EN BEVRIJDING
RTV Drenthe heeft in de loop der jaren tal van verhalen gepubliceerd
over de periode dat Drenthe door de Duitsers is bezet. Over de
deportatie van joodse burgers in 1942 naar Kamp Westerbork, over het
gruwelijke lot dat hen vanuit daar te wachten stond, over de
verzetsdaden van de inwoners van het dorp Nieuwlande, over de laatste
oorlogsmaanden met Duitse represailles en de bevrijding door de Fransen,
Polen en Canadezen. Al deze verhalen zijn terug te lezen op de website.
De komende periode worden er ook nieuwe verhalen gepubliceerd.

NIEUWE SERIES EN PODCAST
TV Drenthe zendt vanaf januari twee nieuwe series uit. In STREEKGENOTEN
vertellen de laatste getuigen van de Tweede Wereldoorlog over hun
oorlogsherinneringen. In STRUNEN NAAR BEVRIJDINGSVERHALEN gaat Harm
Dijkstra op zoek naar bijzondere verhalen uit de Tweede Wereldoorlog.

Het Radio Drenthe-programma DRENTHE TOEN staat vanaf januari tot 5 mei
elke week in het teken van 75 jaar bevrijding. Vanaf 15 maart kun je
luisteren naar een podcastserie over oorlog en bevrijding in het dorp
Gieten.

Voor meer informatie over dit project kun je contact opnemen met
projectcoördinator Margreet Gort via 0592-338080 of per mail
m.gort@rtvdrenthe.nl.

This email was sent to secretaris@annentoen.nl
why did I get this?_ [3] unsubscribe from this list [4] update
subscription preferences [5]
RTV Drenthe · Postbus 999 · Assen, Drenthe 9400 AZ · Netherlands [6]

Links:
------
[1]
https://rtvdrenthe.us6.list-manage.com/track/click?u=3b05cd49b4dfc5919a0e1dd78&id=e608c2f43e&e=ef39d629a6
[2]
https://rtvdrenthe.us6.list-manage.com/track/click?u=3b05cd49b4dfc5919a0e1dd78&id=2b9861991b&e=ef39d629a6
[3]
https://rtvdrenthe.us6.list-manage.com/about?u=3b05cd49b4dfc5919a0e1dd78&id=8d7820a3cd&e=ef39d629a6&c=6990cc8317
[4]
https://rtvdrenthe.us6.list-manage.com/unsubscribe?u=3b05cd49b4dfc5919a0e1dd78&id=8d7820a3cd&e=ef39d629a6&c=6990cc8317
[5]
https://rtvdrenthe.us6.list-manage.com/profile?u=3b05cd49b4dfc5919a0e1dd78&id=8d7820a3cd&e=ef39d629a6
[6]
http://www.mailchimp.com/monkey-rewards/?utm_source=freemium_newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=monkey_rewards&aid=3b05cd49b4dfc5919a0e1dd78&afl=1

De herverdeling sportplein, bij de burgemeester Lambershal, te Annen en het kunstwerk/herinnering Lambers-Burger brengt dit voormalig echtpaar figuurlijk weer bij elkaar. Klik op de link:

https://photos.app.goo.gl/DaVbcn72MCdWdmME8

en u krijgt een indruk van het geheel. Ga ook eens kijken naar dit prachtige sportplein dat mede mogelijk is gemaakt door onze historische vereniging.

In het volgend verhaal wordt er gesproken over een bijzonder fotoproject waarbij gezocht wordt naar (onbekende) foto’s uit de Tweede Wereldoorlog in het kader van de komende herdenking van 75 jaar bevrijding 2020. Indien u bijzondere foto’s uit die periode heeft lees dan a.u.b. verder.

In het kader van 75 jaar Vrijheid wordt een landelijk fotoproject uitgevoerd in alle provincies. Uiteindelijk zullen er 100 foto’s uitgekozen worden die komen te hangen in de hal van de Tweede Kamer. Drenthe doet daar aan mee door 50 foto’s in te zenden voor de uiteindelijke keuze.
Iedereen kan foto’s uit de oorlog aanleveren. Wij zijn op zoek naar foto’s over: militaire strijd; vervolging en onderdrukking; collaboratie en verzet; dagelijks leven. De foto’s worden gescand en teruggegeven aan de eigenaar.
In de maanden november en december zal op 4 plaatsen in de provincie een bijeenkomst georganiseerd worden waar mensen hun foto’s kunnen inbrengen en waar aandacht besteed wordt aan de oorlog in Drenthe. De plaatsen en de tijdstippen zullen via RTVDrenthe en de kranten worden aangekondigd.
Een aantal foto’s zal in de maanden april en mei 2020 op diverse plaatsen in de provincie worden tentoongesteld.
Het project wordt uitgevoerd namens het Platform WO2 en staat onder leiding van het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies. In de Drentse werkgroep zijn o.a. Drents Archief en het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertegenwoordigd. De coördinatie is in handen van voormalig provinciaal historicus Michiel Gerding.
Contact: m.gerding@home.nl of 06-54784741